Dit is niet de eerste AI-bubbel, maar het is wel een andere

Afgelopen week noteerde Microsoft haar grootste koersdaling in zes jaar – ondanks positieve kwartaalcijfers. De oorzaak: het bedrijf schroeft zijn investeringen in AI verder op, terwijl beleggers zich afvragen of dit geld uiteindelijk terugverdiend zal worden. Men vreest een ‘AI-bubbel’.

Wat we snel vergeten, is dat we dit proces al eerder hebben meegemaakt. Vanaf de start van het AI-onderzoek, midden 20e eeuw, waren de verwachtingen namelijk hooggespannen. AI zou binnen enkele decennia het werk van mensen grotendeels overnemen. 

Begin jaren 70 spat deze belofte echter uit elkaar. De technologie verbetert niet genoeg, maatschappelijke toepassingen blijven steeds uit, en daardoor drogen de investeringen in AI op. Na een nieuwe golf van enthousiasme en verwachtingen in de jaren 80 herhaalt dit proces zich nogmaals in de jaren 90. Wederom blijken AI-systemen de investeringen niet waar te kunnen maken, en zo klapt de tweede AI-bubbel. 

AI-bubbels zijn dus een reëel fenomeen. Toch is de situatie deze keer anders. Het probleem met AI in de jaren 70 en 90 was namelijk technologisch van aard: de algoritmen waren niet slim genoeg. AI bleek simpelweg geen impact te kunnen maken in onze maatschappij. 

Dat ligt anders voor de huidige technologie, die duidelijk wel een onderdeel is geworden van ons leven. Veel mensen gebruiken dagelijks een chatbot, en AI maakte doorbraken mogelijk in allerlei andere wetenschappen, zoals de scheikunde en biologie. De technologie zelf werkt deze keer wél. 

Dotcom-bubbel

Dat sluit een ander type AI-bubbel echter niet uit. De huidige situatie in de AI is waarschijnlijk beter te vergelijken met die van het internet rond het jaar 2000. In het decennium daarvoor was er gigantisch geïnvesteerd in deze nieuwe technologie, en die bedragen bleken niet terug te verdienen. Zo barstte rond de eeuwwisseling de ‘dotcom-bubbel’. 

Het internet zelf is daarna echter niet verdwenen. Sterker nog: internet is een gigantisch onderdeel van ons leven geworden. De technologie had zeker wel een plaats in onze samenleving. De ‘dotcom’-bubbel was niet technologisch van aard, maar louter economisch. 

Een soortgelijk probleem zou voor de huidige AI kunnen spelen: het verdienmodel blijft voorlopig onduidelijk, terwijl de kosten qua hardware en energie gigantisch zijn – en ook nauwelijks afvlakken bij het opschalen van de productie. We kijken daarom niet naar de eerste AI-bubbel, maar waarschijnlijk wel naar een andere.